Tagesspiegel: “Ceca predstavlja ubilački sistem, a sada održava koncert u Berlinu“
Njemački “Tagesspiegel” objavio je oštar komentar o Svetlani Ceci Ražnatović povodom njenog koncerta u Berlinu.
Već i sam naslov otkriva sve: “Ceca predstavlja ubilački sistem, a sada održava koncert u Berlinu.“
Tagesspiegel: “Ceca predstavlja ubilački sistem, a sada održava koncert u Berlinu“
Svetlana „Ceca“ Ražnatović, kako piše “Tagesspiegel”, “dugo je bila tijesno povezana s kriminalnim i paravojnim krugovima Srbije i od njih se nikada nije distancirala”.
Nastavak teksta prenosimo u cijelosti:
“Najava zvuči bezazleno i šablonski: na Cecinom koncertu „zagarantovani su ježenje i atmosfera za žurku“, piše na zvaničnom berlinskom internet portalu povodom nastupa srpske pjevačice početkom oktobra. Jedna od najpoznatijih zvijezda balkanske pop muzike ekskluzivno će izvesti svoje najveće hitove u dvorani “Uber Eats Music Hall”.
Muzičari iz regiona tamo redovno gostuju, poput bosanskohercegovačkog pjevača Dine Merlina ili grupe Plavi orkestar, koji su bili zvijezde još u Jugoslaviji. Međutim, Svetlana Ražnatović, poznata kao Ceca, nije tek još jedna pjevačica s Balkana, već udovica Željka Ražnatovića, zvanog Arkan.
On je devedesetih godina bio važan akter organizovanog kriminala u Jugoslaviji, vođa paravojne jedinice i osnivač stranke koja je tokom ratova u Hrvatskoj i Bosni i Hercegovini učestvovala u ubistvima, progonima i protjerivanju.
Hana Ćopić je iz Beograda. Radi kao samostalna prevoditeljka s njemačkog na srpski. Od 2022. zaposlena je kao stručna saradnica u berlinskoj kancelariji Njemačke službe za akademsku razmjenu, DAAD.
Međunarodni krivični sud u Hagu optužio je Arkana za zločine protiv čovječnosti i kršenje međunarodnog ratnog prava. Do suđenja nije došlo: ubijen je u januaru 2000. u jednom beogradskom hotelu, a nijedan počinilac nikada nije pravosnažno osuđen.
Upoznavanje u politički nabijenom kontekstu
Sama Ceca nije bila uključena u njegove zločine, niti su njeni današnji koncerti skupovi na kojima se poziva na mržnju ili nasilje. Međutim, njen odnos s Arkanovim sistemom političke, paravojne i ekonomske moći nije bio samo privatan, već i javan, simbolički i poslovan. Obje karijere imale su koristi jedna od druge.
Već njihov prvi susret odvija se u politički nabijenom kontekstu: 11. oktobra 1993. tada dvadesetogodišnja Ceca Veličković nastupa u Erdutu, na istoku Hrvatske, na proslavi godišnjice osnivanja Arkanove Srpske dobrovoljačke garde, SDG, i tamo ga upoznaje. Erdut je od 1991. bio sjedište SDG, koja je sarađivala s regularnim vojnim i policijskim strukturama. Pripadnici jedinice tokom pojedinih operacija bili su na platnim spiskovima srpske Službe državne bezbjednosti.
Njihovo učešće u ubistvima, progonima i protjerivanju u Hrvatskoj i Bosni i Hercegovini sudski je utvrđeno i dokumentovano. Srpsko Ministarstvo unutrašnjih poslova je 1995. predalo i hiljade izbjeglica iz Hrvatske i Bosne i Hercegovine paravojnim jedinicama, među kojima je bila SDG. U Erdutu su ti ljudi ponižavani i zlostavljani, a potom slati na front.
„Svadba vijeka“
Još 1993. Arkan osniva Stranku srpskog jedinstva, SSJ, i izlazi na parlamentarne izbore. Njegovi predizborni skupovi istovremeno funkcionišu kao zabavni programi. Na njima nastupa i Ceca, već tada jedna od najvećih zvijezda svoje generacije. Ona oblikuje sveprisutni zvuk turbofolka, koji spaja tradicionalne elemente s elektronskim ritmovima i sintisajzerima. Njena ogromna popularnost pomogla je Arkanu da se kao paravojni komandant učvrsti u svijetu glamura i pop kulture.
Kada su se vjenčali 19. februara 1995, „svadba vijeka“ postala je veliki medijski događaj. VHS snimci vjenčanja kasnije su se u Srbiji prodavali u velikom broju. Na njima se vidi Arkan s oružjem, a potom u uniformi, Ceca u vjenčanici, kao i političari, crkveni velikodostojnici i estradne zvijezde. Ratna ikonografija dio je spektakla.
U narednim godinama veza supružnika produbljuje se i na poslovnom planu. Ceca, između ostalog, preuzima reprezentativnu funkciju u Fudbalskom klubu Obilić, koji Arkan kontroliše. Poslije njegove smrti dio je uprave kluba, a ima i kontakte s ljudima iz takozvanog zemunskog klana i s Miloradom Ulemekom Legijom, nekadašnjim pripadnikom SDG, a kasnije komandantom specijalne jedinice srpske Službe državne bezbjednosti.
Legija je zajedno s pripadnicima kriminalne grupe iz beogradske opštine Zemun bio odgovoran za ubistvo predsjednika Vlade Srbije Zorana Đinđića 12. marta 2003. Bio je to politički atentat poslije jugoslovenskih ratova. Đinđić je prethodno izdejstvovao hapšenje Slobodana Miloševića, glavnog odgovornog za te ratove, i njegovo izručenje Hagu.
Želio je da zemlju povede novim, demokratskim putem. Legija je zbog učešća u ubistvu 2007. osuđen na 40 godina zatvora. I drugi muškarci, od kojih su neki bili iz krugova bliskih klanu, dobili su dugogodišnje zatvorske kazne.
Neposredno prije ubistva premijera, Dušan Spasojević, jedan od vođa zemunskog klana, sastao se s Cecom na stadionu FK Obilić. Kako je pjevačica ispričala u jednom dokumentarnom filmu, tražio je od nje alibi i najavio da će se „dogoditi nešto strašno“.
To nije dokaz da je Ceca znala za planirani atentat. Za to nikada nije bila optužena. Ali pokazuje njenu bliskost s tim krugovima.
Pet dana poslije Đinđićevog ubistva Ceca je uhapšena u okviru policijske akcije „Sablja“. Prilikom pretresa njene kuće pronađeni su oružje, municija, kao i vojna i policijska oprema. Istovremeno se protiv nje vode istrage zbog poslovanja FK Obilić i transfera fudbalera.
Osam mjeseci kućnog zatvora za pop zvijezdu
Svetlana Ražnatović je 2011, u okviru sporazuma s tužilaštvom, priznala krivicu za protivpravno prisvajanje novca od transfera deset igrača FK Obilić i nelegalno posjedovanje jedanaest pištolja. Osuđena je na godinu dana kućnog zatvora i novčanu kaznu od 1,5 miliona evra. Kada joj je uračunato vrijeme provedeno u pritvoru, u kućnom zatvoru provela je osam mjeseci.
To nije naškodilo Cecinoj karijeri. Poslije kazne jednostavno je nastavila dalje, nastojeći pritom da njeguje apolitičan imidž. Pred koncert u Istočnom Sarajevu 2014. sasvim otvoreno je izjavila: „Nikada se nisam bavila politikom.“ Zatim je rekla da je pjevala „za sve Srbe, muslimane i Hrvate“. Njena priča glasi: Ja sam pjevačica. Politika me ne zanima. Muzika povezuje ljude. Mračni dijelovi sopstvene biografije treba da nestanu.
Više od pitanja muzičkog ukusa
Cecin prvi veliki nastup u njemačkoj prijestonici doprinosi normalizaciji karijere koja je dugo tražila i koristila bliskost s kriminalnim krugovima, uključujući i ratne zločince. Činjenica da pjevačica 3. oktobra može da nastupi u tako velikoj dvorani bolna je za ljude koji su zbog ratova morali da izbjegnu ovamo iz Bosne i Hercegovine, Hrvatske ili s Kosova.
Mnogi od njih izgubili su članove porodice, prijatelje, poznanike i veliki dio imovine. I kod mnogih ljudi koji su napustili Srbiju jer više nisu mogli da podnesu društveni i politički razvoj zemlje, nerazumijevanje i bijes izaziva to što u Berlinu nastupa Ceca, predstavnica tog korumpiranog i ubilačkog sistema.
Berlin je grad čija se politička kultura sjećanja, uz sve protivrječnosti i nedostatke, zasniva na jednom načelu: sa zločinačkom prošlošću ne suočava se tako što njen kontekst nestane iz javnog pamćenja. Zato nastup Svetlane Ražnatović nije jednostavno pitanje muzičkog ukusa. Problem nisu njene pjesme. Problem je brisanje konteksta.
Nije riječ ni o zabrani njene muzike, niti o tome da se ljudima propisuje šta smiju da slušaju. Pitanje je drugačije: kakvu odgovornost imaju organizatori, mediji i institucije kada predstavljaju i promovišu osobu čija je dokumentovana biografija tako tijesno isprepletena s krajnje problematičnim strukturama moći iz devedesetih godina? Ta odgovornost počinje makar time da se dijelovi te biografije ne prećutkuju.
Ljudi mogu da se promijene. Mogu da priznaju greške i distanciraju se od osoba i struktura koje su nekada javno podržavali. Mogu da priznaju stradanje žrtava i time pokažu da su raskrstili s prošlošću. Međutim, takav raskid kod Cece nije vidljiv.
Ako normalizacija znači da se Erdut, SDG, Arkanova stranka, sam Arkan, Obilić i veze s organizovanim kriminalom i politikom postepeno brišu iz slike, onda političko sjećanje podrazumijeva njihovo vraćanje u tu sliku.
Za Cecu nikada nije važilo: „Pa to je samo muzika.“ Tako će ostati sve dok se ne suoči sa svojom prošlošću. Pomirenje je moguće samo uz sjećanje. Veliki koncert najvećih hitova u Berlinu ne vodi tim putem. Umjesto toga, ponovo pokreće traume onih koji su ih preživjeli. Uz ježenje”.
GLEDAJTE NAS:
(Tagesspiegel/hypebih.ba/G. GICIĆ)
