Za mnoge ljude virus herpesa predstavlja čestu neprijatnost koja izaziva bolne i neugledne mjehuriće na usnama. Međutim, njegova stvarna prijetnja mogla bi biti mnogo ozbiljnija od ranica koje se povremeno pojavljuju na koži.
Virus koji izaziva herpes na usnama mogao bi imati ozbiljne posljedice po mozak: Naučnici otkrili šta radi
Istraživanja pokazuju da virus herpes simpleksa tipa 1 (HSV-1) može zaraziti mozak i nervni sistem, a naučnici su ga povezivali i s mogućim pokretanjem procesa koji doprinose razvoju Alzheimerove bolesti. Neka istraživanja ukazuju čak i na mogućnost udvostručenog rizika od demencije, iako ta povezanost još ne dokazuje da virus direktno uzrokuje bolest, piše Science Alert.
Budući da je virusom herpesa zaražen veliki dio svjetske populacije, važno je bolje razumjeti kako on djeluje u organizmu. Naučnici su sada otkrili još jedan dio te složene slagalice.
U studiji objavljenoj u časopisu PLOS Pathogens istraživači su otkrili da HSV-1 može praktično reprogramirati mikrogliju, specijalizirane imune ćelije u mozgu. Promjene koje nastaju mogle bi pomoći u objašnjavanju načina na koji virus doprinosi upali povezanoj s bolestima koje dovode do slabljenja kognitivnih sposobnosti.
Mikroglija neprestano nadzire stanje mozga i pomaže u njegovom održavanju. Ove ćelije prepoznaju prijetnje, uklanjaju mrtve ćelije i oštećeno tkivo te regulišu veze između neurona. Međutim, kada se pojavi virus herpesa, njihova sposobnost da normalno obavljaju te zadatke mogla bi biti narušena.
„Kada HSV-1 uđe u mozak, ove ćelije prelaze u režim hitne odbrane. Iako im to pomaže u borbi protiv virusa, istovremeno može ugroziti njihovu sposobnost da obavljaju svakodnevne funkcije, čak i nakon što virus nestane“, objašnjava Christy Niemeyer, neuroznanstvenica sa Univerziteta Colorado Anschutz.
U eksperimentima su istraživači zarazili miševe virusom HSV-1, a zatim šest dana kasnije analizirali njihov mozak. Koristeći genetske analize i tehnike snimanja, proučavali su imunološke reakcije životinja i utvrđivali gdje se virus nalazi.
Rezultati su pokazali da je virus bio ograničen na određena područja moždanog stabla, umjesto da se proširi kroz cijeli mozak. Istovremeno su u dijelovima mozga u kojima je virus pronađen zabilježeni viši nivoi pokazatelja aktivacije mikroglije.
Aktivirane ćelije pokazivale su i znatno pojačanu signalizaciju interferona. Riječ je o procesu u kojem ćelije oslobađaju proteine koji drugim ćelijama služe kao hemijski signali upozorenja na prisustvo infekcije.
U poređenju s miševima koji nisu bili zaraženi virusom, udio mikroglijalnih ćelija koje su reagovale na interferon bio je više od 30 puta veći kod zaraženih životinja. To ukazuje na mogućnost da je odbrambeni sistem za upozoravanje drugih ćelija postao pretjerano aktivan.
Međutim, to nije bilo jedino otkriće. U zahvaćenim ćelijama smanjila se aktivnost gena povezanih s normalnim održavanjem mozga, nadzorom njegovog stanja i komunikacijom između ćelija. To ukazuje na promjenu njihove funkcije koja bi mogla imati štetne posljedice po zdravlje mozga.
Istraživači objašnjavaju da bi smanjena aktivnost ovih gena mogla oslabiti sposobnost mikroglije da uklanja neželjene materije, uključujući potencijalno neurotoksične supstance, te pogodovati nakupljanju proteina. Takvi procesi mogli bi doprinijeti većem riziku od neurodegenerativnih bolesti nakon infekcije virusom HSV-1.
„Ono što ove rezultate čini posebno zanimljivim jeste činjenica da virus ne izaziva samo upalu. On mijenja molekularne programe koji upravljaju funkcionisanjem ovih imunih ćelija. Važno je utvrditi da li te promjene opstaju i nakon infekcije“, ističe Niemeyer.
Za sada naučnici nemaju odgovor na to pitanje.
Ipak, eksperiment pruža dokaze, zasad samo na životinjskom modelu, da HSV-1 može narušiti uobičajene funkcije mikroglije. S jedne strane, ove ćelije pojačavaju upalnu reakciju kako bi se odbranile od virusa, a s druge gube dio sposobnosti da održavaju zdravlje mozga.
„Smanjena aktivnost ovih signalnih puteva ukazuje na to da infekcija virusom HSV-1 preusmjerava mikrogliju s funkcija potrebnih za normalno održavanje mozga na specijalizirano stanje antivirusne odbrane“, navode istraživači.
Gubitak tih uobičajenih funkcija zabilježen je i kod više neuroloških poremećaja, uključujući Alzheimerovu bolest i multiplu sklerozu. Zbog toga postoji mogućnost da virusna infekcija pokrene promjene u mikrogliji slične onima koje se uočavaju kod neurodegenerativnih bolesti.
Broj miševa
Ipak, važno je naglasiti da je ova reakcija zasad potvrđena samo u ograničenom broju miševa. Životinje su na kraju eksperimenta eutanazirane, pa istraživači nisu mogli utvrditi da li bi kasnije razvile neurodegenerativnu bolest.
Ako se slične imunološke reakcije javljaju i kod ljudi zaraženih virusom HSV-1, moguće je da su naučnici otkrili važan mehanizam koji doprinosi slabljenju kognitivnih sposobnosti.
„S obzirom na sve veći broj dokaza koji povezuju HSV-1 s dugotrajnim promjenama u upalnim procesima nervnog sistema i promjenama karakterističnim za Alzheimerovu bolest, od ključne je važnosti istražiti koliko dugo ove promjene u mikrogliji traju“, zaključuju istraživači.
„Naši nalazi otkrivaju mogući mehanizam koji povezuje akutnu virusnu infekciju s dugotrajnom upalom nervnog sistema, koja bi mogla prethoditi razvoju neuroloških bolesti.“
Rezultati istraživanja objavljeni su u naučnom časopisu PLOS Pathogens.
BONUS VIDEO:
hypebih.ba/A.H.
